Dil Öğrenimi ve Cümle Yapıları

0
73

İngilizce cümle kurmaya çalışan kişilerin en çok zorlandıkları konu fiilleri nasıl kullanacaklarıdır. Dikkat edin, çevrenizde orta halli biri İngilizce konuşmaya çalıştığında daha cümlenin başında takılır, gecikir, tereddüt eder. Çünkü İngilizce’de fiiller cümlenin neredeyse başında yer alır. Fiil kullanımına hakim olmayan kişi zaten konuşmasının başında çuvallamıştır.

İşin daha da ilginci konuşmakta zorlanan kişi aslında hangi fiili kullanması gerektiğini de bilir. Çünkü daha önceden ezberlemiştir. Ancak sadece bir kelime gibi ezberlediğimiz bazı fiiller konuşma esnasında kafamızı karıştırmaktan başka bir işe yaramaz.

Aşağıda bahsedeceğim iki ana cümle yapısından haberi olmayan o kadar çok kişi var ki hayret ediyorum. Hatta bu kişilerden bazıları aylarca yabancı dil kursuna devam etmişler. Konuşabiliyorlar mı, kesinlikle hayır.

Kendi dilini iyi bilmeyen, ona hakim olamayan birinin yabancı dil öğrenmeye çalışması boş bir çabadır. Bu çaba dibi olmayan sürahiye su doldurmaya çalışmak gibi sonuçsuz bir uğraştır. İngilizce çalışan, kelime ezberleyen ama daha isimle sıfat arasındaki farkı bilmeyen insanlarla karşılaşınca o insanlara üzülüyorsunuz.

Yabancı dil çalışmaya başlayan herkes önce kendi dilini ne kadar bildiğini sorgulamalı, eğer yeterli bilgi düzeyine sahip değilse kısa sürede bu eksiğini kapatmalıdır.

Temelde iki ana cümle yapısının farkında olmamız lazım:

 

  • Durum bildiren cümleler:

Durum bildiren cümlelerde aktif bir hareket yoktur. Kişilerin ve eşyaların özellikleri, meslekler, milliyetler gibi pek çok şey durum bildiren cümlelerle ifade edilir.

Ben öğretmenim. I’m a teacher.

Ahmet İzmirlidir. Ahmet is from Izmir.

Bu çiçekler çok güzel. These flowers are beautiful.

Gömleğim yeni. My shirt is new.

Asiye sırlarla dolu bir kızdır. Asiye is a girl who is full of secrets.

Görüldüğü üzere Ahmet’in öğretmen olması onun yemek, yürümek, içmek gibi yaptığı geçici bir eylem değildir. Ahmet statü olarak uyurken de öğretmendir, mesleğini yaparken de. Hatta arkadaşlarıyla bir mekanda muhabbet ederken de.

Çiçekler güzel olmak için aktif bir eylem yapmazlar. Solana kadar belli bir süre güzeldirler.

Asiye’nin sırlarla dolu olması onun bir özelliğidir. Asiye hep gizemli bir “duruşa” sahip olduğu için bu cümleyi kuruyoruz. Yoksa aktif olarak o anda sihir yaptığı için değil.

Durum cümlelerini bir iki örnekle gördük. Anladık ki bu tarz cümleler geniş zamana yayılmış ve bahsedilen şeyle özdeşleşmiş halleri, durumları ifade eder.

Dikkat ettik mi! Hepsinin ortak özelliği “be” ve türevleri olan “am, is, are” ile yapılmış olmaları. Tabii farklı durumlar için farklı örnekler verilebilir ama konunun özünü kavramak için şimdilik bunlar yeter.

 

  • Hareket bildiren cümleler:

Hareket bildiren cümlelerde konuştuğumuz anda devam edem bir eylem vardır.

Ali şu anda akşam yemeği yemek yiyor. Ali is having a dinner right now.

Arabamı şimdi park ettim.  I’ve just parked my car.

İki adam birbiriyle konuşuyor. The two men are talking each other.

Kardeşim on saattir uyuyor. My brother has been sleeping for ten hours.

Ali yemek yiyor derken konuştuğumuz anda Ali yemek yeme eylemini gerçekleştirmektedir. Çatalı ağzına götürmekte, lokmaları çiğnemekte ve yutmaktadır.

Arabamı şimdi park ettim derken, aracımızı manevra yaparak uygun bir yere koyduğumuzu, inip kapıyı kilitledikten sonra yanından ayrılıyor olduğumuzu kastederiz.

Bu iki ana cümle yapısının ayırdına varılması örnek cümleleri çalışırken ve daha önemlisi kendi cümlelerimizi kurmaya çalışırken o kadar faydalı olacak ki!

Bu konu “stative” ve “dynamic” yani “durağan” ve “dinamik” olarak ifade edebileceğimiz fiil yapılarıyla da yakından ilişkilidir.

Bazı fiiller yapıları gereği kendiliklerinden durağan özellik gösterirler.

Şu adamı tanıyorum. – I know that man.

Yukarıdaki cümleyi “I’m knowing that man.” Olarak çeviremeyiz. Çünkü “know” yapısı gereği durağan bir fiildir. Bu fiilin anlamı ve yukarıda verdiğim kullanılışı üzerinde biraz düşünün lütfen.

İngilizce konuşmaya çalışırken yaşanan duraklamaların çoğunun sebebi, sayısı az olmayan bu tarz fiilleri nasıl kullanacağımızı bilmememizdir. Dahası böyle bir konudan haberimizin dahi olmamasıdır.

Zira bir sonraki yazı durağan ve dinamik fiiller üzerine olacak.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here